جلوگیری از اجرا شدن شل در سرور لینوکس و هاست؛ راهنمای جامع امنیت 2025

اگر مدیریت یک وب‌سایت یا سرور را بر عهده دارید، احتمالاً واژه «شل» (Shell) لرزه بر اندامتان می‌اندازد؛ و حق هم دارید! یک شل در سرور لینوکس مانند یک کلید یدک در دستان دزد است که به او اجازه می‌دهد وارد تمام اتاق‌های خانه شما شود، مدارک را بدزدد یا حتی کل ساختمان را به آتش بکشد. در واقع، اجرا شدن شل در سرور لینوکس به معنای پایان حریم خصوصی داده‌های شماست.

طبق آمارهای امنیت سایبری در سال 2024، بیش از 58٪ حملات به وب‌سایت‌های وردپرسی و سیستم‌های مدیریت محتوا، از طریق آپلود اسکریپت‌های مخرب و عدم جلوگیری از آپلود شل در هاست رخ داده است.

حتماً زمانی که این مقاله را باز کرده‌اید، به دنبال راهی قطعی برای بستن منافذ نفوذ هستید یا شاید اخیراً نشانه‌هایی از فعالیت مشکوک در سرور خود دیده‌اید. نگران نباشید؛ ما در این آموزش گام‌به‌گام و عملی، از سطح مبتدی تا تنظیمات پیشرفته سرور را بررسی می‌کنیم تا شما را به یک دژ مستحکم در برابر نفوذگران تبدیل کنیم. پس همراه ما باشید تا امنیت را یک‌بار برای همیشه برقرار کنیم. 😉👇

شل در سرور لینوکس چیست؟

در دنیای هاستینگ، «وب‌شل» (Web Shell) یک اسکریپت کوچک (معمولاً به زبان PHP، Python یا Perl) است که نفوذگر آن را روی هاست شما آپلود می‌کند. پس از آپلود، هکر از طریق یک پنل گرافیکی تحت وب، دستورات سیستم‌عاملی را مستقیماً به هسته لینوکس می‌فرستد. تشبیه ساده این است: هاست شما مثل یک واحد آپارتمان در یک ساختمان بزرگ است؛ اگر هکر بتواند یک شل اجرا کند، یعنی پنجره واحد شما را شکسته و حالا به کنترل پنل کل ساختمان دسترسی پیدا کرده است.

ساختار نفوذ شل:

هکر (خارج از شبکه)
    ⬇️
ارسال درخواست مخرب (Exploit)
    ⬇️
[لایه اپلیکیشن] -> یافتن باگ آپلود فایل
    ⬇️
[لایه اجرا] -> آپلود فایل shell.php
    ⬇️
[لایه دسترسی] -> اجرای دستورات سیستم (مانند rm -rf)

چرا به جلوگیری از اجرا شدن شل در سرور لینوکس نیاز داریم؟

اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود که بدانید یک شل ساده می‌تواند تمام زحمات چندین ساله شما را در چند ثانیه نابود کند. دلایل اصلی که باید همین امروز اقدام کنید عبارتند از:

• جلوگیری از نشت اطلاعات: شل‌ها دسترسی کامل به پایگاه داده و فایل‌های کانفیگ (wp-config.php) دارند.
• ماندگاری در سرور: هکرها با ایجاد Backdoor، حتی پس از تغییر رمز عبور هم دسترسی خود را حفظ می‌کنند.
• جلوگیری از سوءاستفاده رباتیک: سرور شما ممکن است به مرکزی برای ارسال اسپم یا حملات DDoS به دیگران تبدیل شود که منجر به مسدود شدن IP سرور شما می‌گردد.

پیش‌نیازها و شرایط امن‌سازی هاست و سرور

قبل از شروع مراحل عملی، باید دسترسی‌های لازم را داشته باشید:

• دسترسی SSH به سرور (برای کاربران سرور مجازی و اختصاصی).
• دسترسی به کنترل پنل (سی‌پنل یا دایرکت‌ادمین) برای کاربران هاست اشتراکی.
• دانش پایه در مورد ویرایش فایل‌ها در لینوکس (ویرایشگر nano یا vim).

آموزش گام‌به‌گام جلوگیری از اجرا شدن شل در سرور لینوکس

در این بخش همراه تیم وب‌داده باشید تا به صورت عملی و تصویری، لایه‌های دفاعی را یکی پس از دیگری بنا کنیم. ما از مدل دفاع چندلایه (Defense in Depth) استفاده می‌کنیم.

1- بستن توابع خطرناک PHP در فایل php.ini

بسیاری از شل‌های مخرب برای اجرای دستورات خود از توابع پیش‌فرض PHP استفاده می‌کنند. با غیرفعال کردن exec و shell_exec و سایر توابع مشابه، عملاً دست و پای هکر را می‌بندید.

مراحل اجرا:

• فایل php.ini اصلی سرور را پیدا کنید (معمولاً در /etc/php.ini یا مسیرهای مشابه نسخه PHP).
• دنبال خط disable_functions بگردید.
• کدهای زیر را در مقابل آن قرار دهید:

disable_functions = exec,passthru,shell_exec,system,proc_open,popen,curl_multi_exec,parse_ini_file,show_source

disable_functions = exec,passthru,shell_exec,system,proc_open,popen,curl_multi_exec,parse_ini_file,show_source

• وب‌سرور (Apache یا Nginx) را ریستارت کنید.

2- جلوگیری از اجرای PHP در پوشه آپلود (بسیار حیاتی)

حتی اگر هکر موفق شود شل را آپلود کند، اگر وب‌سرور اجازه اجرای فایل‌های PHP را در آن پوشه ندهد، شل عملاً یک فایل متنی بی‌خطر خواهد بود.

برای هاست اشتراکی (با استفاده از .htaccess):

در پوشه /wp-content/uploads/ یا هر پوشه آپلود دیگری، یک فایل با نام .htaccess بسازید و کدهای زیر را در آن قرار دهید:

<Files *.php>
    Order Deny,Allow
    Deny from all
</Files>

<Files *.php>
    Order Deny,Allow
    Deny from all
</Files>

3- نصب و کانفیگ ModSecurity

ModSecurity یک فایروال اپلیکیشن (WAF) قدرتمند است که درخواست‌های ورودی را بررسی کرده و اگر حاوی کدهای شل باشد، آن‌ها را قبل از رسیدن به مقصد مسدود می‌کند.

• ◀️ مزیت: شناسایی حملات SQL Injection و XSS در کنار آنتی‌شل.
• ◀️ محدودیت: ممکن است در صورت تنظیمات سخت‌گیرانه، برخی درخواست‌های سالم کاربران را نیز مسدود کند (False Positive).

شناسایی شل‌های مخرب در سرور با آنتی‌شل‌های قدرتمند

اگر شک دارید که قبلاً هک شده‌اید، باید از ابزارهای اسکن استفاده کنید.

• استفاده از LMD (Linux Malware Detect):

این ابزار که با نام Maldet نیز شناخته می‌شود، یکی از بهترین گزینه‌ها برای سرورهای لینوکسی است.

• نصب Maldet

wget [http://www.rfxn.com/downloads/maldetect-current.tar.gz](http://www.rfxn.com/downloads/maldetect-current.tar.gz)
tar -xzvf maldetect-current.tar.gz
cd maldetect-*
sh install.sh

# اجرای اسکن بر روی پوشه سایت‌ها
maldet -a /home/username/public_html

wget [http://www.rfxn.com/downloads/maldetect-current.tar.gz](http://www.rfxn.com/downloads/maldetect-current.tar.gz)
tar -xzvf maldetect-current.tar.gz
cd maldetect-*
sh install.sh

# اجرای اسکن بر روی پوشه سایت‌ها
maldet -a /home/username/public_html

مقایسه ابزارهای شناسایی شل و بدافزار

تجربه واقعی از کاربر: نجات یک فروشگاه آنلاین

در سال 2024، یکی از مشتریان ما که از سرویس‌های معمولی استفاده می‌کرد، دچار افت شدید سرعت و ارسال ایمیل‌های اسپم انبوه شده بود. پس از بررسی، متوجه شدیم که هکر از طریق یک افزونه قدیمی، شلی را در پوشه تصاویر آپلود کرده است. با اجرای دستور grep دستی، توانستیم شل را پیدا کنیم:

grep -rnw '/home/user/public_html/' -e 'shell_exec'

grep -rnw '/home/user/public_html/' -e 'shell_exec'

نتیجه شگفت‌آور بود؛ بیش از 15 فایل مخرب در لایه‌های مختلف مخفی شده بودند. با انتقال به سرورهای امن وب‌داده و فعال‌سازی CageFS، دسترسی هکر برای همیشه قطع شد.

خدمات امنیت سرور در وب‌داده

ما در وب‌داده، امنیت را به شانس واگذار نمی‌کنیم. با خرید هر یک از سرویس‌های سرور مجازی یا هاستینگ ما، از ویژگی‌های زیر بهره‌مند می‌شوید:

• ✅ مانیتورینگ ۲۴ ساعته برای شناسایی رفتارهای مشکوک
• ✅ بک‌آپ‌گیری منظم با زمان‌بندی دلخواه در پنل ابری خصوصی در سرورهای مجزا

نتیجه‌گیری: جلوگیری از اجرا شدن شل در سرور لینوکس و هاست

جمع‌بندی؛ جلوگیری از اجرا شدن شل در سرور لینوکس نیازمند یک استراتژی هوشمندانه است. شما نباید فقط به یک قفل بسنده کنید. با غیرفعال کردن توابع خطرناک، محدود کردن پوشه‌های آپلود و استفاده از ابزارهای مانیتورینگ، ریسک هک شدن را به حداقل می‌رسانید.

فراموش نکنید که نفوذگران همیشه در حال آپدیت روش‌های خود هستند، پس شما هم باید از تکنولوژی‌های روز 2025 استفاده کنید. اگر زمان یا تخصص کافی برای انجام این تنظیمات پیچیده را ندارید، تیم فنی وب‌داده در کنار شماست تا امن‌ترین تجربه میزبانی را برایتان رقم بزند.

امیدوارم این مقاله از بلاگ وب‌داده برای شما مفید بوده باشد. در صورتی که سوالی داشتید یا در هر مرحله از تنظیمات دچار مشکل شدید، می‌توانید در بخش نظرات با ما در ارتباط باشید. ما با کمال میل به شما پاسخ می‌دهیم! 🚀

سوالات متداول از امنیت سرور لینوکس در برابر شل مخرب