فرمان chronyc tracking را همین حالا اجرا کنید و چهار خط را یادداشت کنید. منبع ساعت شما می‌تواند تایم سرور ایرانی باشد، مثل NTP دیتاسنتر یا ir.pool.ntp.org، یا یک pool خارجی. در هر دو حالت، این چهار عدد خطای ساعت و سرعت جابه‌جا شدنش در قطعی را نشان می‌دهند.

  1. خط System time، به ثانیه: فاصله ساعت سیستم با ساعت NTP.
  2. خط Frequency، به ppm: خطای ذاتی ساعت بدون اصلاح.
  3. خط Skew، به ppm: حد خطای تخمین فرکانس.
  4. خط Root dispersion، به ثانیه: خطای انباشته تا stratum 1.

💡 ساعت بی‌اینترنت با نرخ ذخیره‌شده می‌چرخد

همگام‌سازی یعنی chronyd ساعت را با سرورهای NTP بسنجد و آرام تند یا کندش کند.
✅ بدون منبع، chronyd با آخرین نرخ تخمینی ادامه می‌دهد.
✅ عدد Skew را با ۱ ppm جمع کنید و از جدول رانش ثانیه در روز را بخوانید.

با قطع اینترنت، ساعت سرور مرجعش را از دست می‌دهد. بعد با نرخی تقریباً ثابت جلو یا عقب می‌رود. هر ppm از این نرخ در شبانه‌روز ۸۶٫۴ میلی‌ثانیه است. از قبل می‌شود حسابش کرد.

تایم سرور ایرانی، نمودار رانش ساعت سرور لینوکس در نبود منبع زمان

چهار عدد خروجی chronyc tracking

پنج خط از سیزده خط خروجی chronyc tracking، برداشته از نمونه راهنمای رسمی chronyc:

System time     : 0.000006523 seconds slow of NTP time
Frequency       : 3.225 ppm slow
Skew            : 0.129 ppm
Root delay      : 0.013639022 seconds
Root dispersion : 0.001100737 seconds

دو عدد به ثانیه: System time و Root dispersion

خط System time در نمونه ۰٫۰۰۰۰۰۶۵ ثانیه است: شش و نیم میکروثانیه عقب. chronyd این فاصله را با تند و کند کردن ساعت می‌بندد.

خط Root dispersion خطای انباشته تا سرور stratum 1 است. خطای مسیر تایم سرور ایرانی شما تا مرجع خودش هم در همین عدد جمع می‌شود. راهنمای chronyc برای خطای کل ساعت یک سقف ساده می‌دهد: clock_error <= |system_time_offset| + root_dispersion + (0.5 * root_delay). با عددهای نمونه، حاصل حدود ۷٫۹ میلی‌ثانیه است.

دو عدد به ppm: Frequency و Skew

خط Frequency در نمونه ۳٫۲۲۵ ppm slow است. driftfile دفترچه ساعت‌ساز است که جلوی هر ساعت کوکی می‌نویسد روزی چند ثانیه جلو می‌افتد. chronyd این نرخ و حد خطایش را آنجا نگه می‌دارد تا بعد از ری‌استارت از صفر شروع نکند.

خط Skew، در نمونه ۰٫۱۲۹ ppm، حد خطای تخمین Frequency است. در قطعی، Frequency همچنان جبران می‌شود و خطای تخمینش باقی می‌ماند.

برای اینکه از دست رفتن همگامی را زود بفهمید، می‌شود خروجی همین فرمان را با یک اسکریپت به مانیتور Push در uptime kuma فرستاد.

سرورهای NTP داخلی را به chrony معرفی کنید

سرورهای NTP داخلی را به chrony معرفی کنید

صفحه ناحیه ایران در NTP Pool روز ۱۶ آبان ۱۴۰۵ (۷ نوامبر ۲۰۲۶) ۴ سرور IPv4 و ۱ سرور IPv6 فعال نشان می‌داد. خود صفحه این تعداد را ناکافی می‌دانست. نشانی این ناحیه ir.pool.ntp.org است و تنها تایم سرور ایرانی عمومی است که در یک منبع رسمی پیدا کردیم.

این نام را نام‌سرورهای پروژه Pool پاسخ می‌دهند. در قطع ارتباط بین‌الملل، chrony بعد از ری‌استارت یا ری‌بوت ممکن است نتواند آن را resolve کند. پس منبع اصلی روز قطعی، سرور NTP دیتاسنتر با IP است. IP را از پشتیبانی بگیرید.

نصب، مسیر فایل و نام سرویس

توزیعنصبفایل اصلیسرویس
اوبونتو و دبیانsudo apt install chrony/etc/chrony/chrony.confchrony
خانواده RHEL (AlmaLinux، Rocky)sudo dnf install chrony/etc/chrony.confchronyd

🔸 دو خط منبع، با IP دیتاسنتر در صدر

منبع اصلی: server [IP سرور NTP دیتاسنتر] iburst prefer
منبع دوم: pool ir.pool.ntp.org iburst
در اوبونتو و دبیان این دو خط را در /etc/chrony/sources.d/iran.sources بگذارید؛ فایل .sources فقط server، pool و peer می‌پذیرد. در AlmaLinux و Rocky به /etc/chrony.conf اضافه کنید.
گزینه iburst در شروع ۴ تا ۸ درخواست پشت سر هم می‌فرستد.

دستورهای driftfile، makestep و rtcsync در فایل پیش‌فرض توزیع هست؛ تکرارشان نکنید. driftfile اوبونتو /var/lib/chrony/chrony.drift است و AlmaLinux و Rocky /var/lib/chrony/drift. تغییرهای دیگر اوبونتو را در یک فایل .conf زیر /etc/chrony/conf.d بگذارید.

در اوبونتو sudo chronyc reload sources فایل جدید را می‌خواند. در AlmaLinux و Rocky سرویس را ری‌استارت کنید:

sudo systemctl restart chronyd

ری‌استارت شمارنده makestep را صفر می‌کند. ممکن است ساعت بپرد. آن را در زمان کم‌بار بزنید. بعد chronyc sources -v را ببینید تا منبع اصلی علامت * بگیرد.

منابع NTS پیش‌فرض در اوبونتو 25.10

از اوبونتو 25.10، chrony پیش‌فرض است و طبق مستندات Ubuntu Server NTS را با poolهای اوبونتو روشن می‌کند. اگر شبکه به آن سرورها و پورت 4460/tcp راه ندهد، پیکربندی دست‌نخورده ساعت را تنظیم نمی‌کند. منبع داخلی بالا این خلأ را پر می‌کند.

⚠️ پرش ساعت وسط کار دیتابیس و TOTP

عبارت makestep 1 3 اصلاح بیش از ۱ ثانیه را فقط در سه به‌روزرسانی اول با پرش انجام می‌دهد. راهنمای chrony.conf پرش را فقط هنگام بوت مطلوب می‌داند. فرمان sudo chronyc makestep همان لحظه می‌پرد؛ آن را دور از تراکنش دیتابیس و ورود دومرحله‌ای بزنید.

ساعت سرور در قطعی اینترنت از کار نمی‌افتد و جلو یا عقب می‌رود

طبق راهنمای chrony.conf، وقتی رایانه از اینترنت جدا می‌شود، chronyd با بهترین تخمین نرخ ساعت ادامه می‌دهد. خطا دو منبع دارد. اولی Skew است، خطای همین تخمین. دومی ناپایداری خود ساعت بین دو به‌روزرسانی است.

برای دومی، chrony کف دارد. طبق پرسش‌های متداول chrony، نرخ رشد Root dispersion از maxclockerror کمتر نمی‌شود. پیش‌فرض آن ۱ ppm است. راهنمای chrony.conf برای ساعت کم‌کیفیت ۱۰ ppm را معمول می‌داند. رانش خام ساعت معمولی کمتر از ۱۰۰ ppm است. مهاجرت ماشین مجازی فرکانس را تغییر می‌دهد.

💡 بودجه رانش از روی chronyc tracking

نرخ احتیاطی = Skew + maxclockerror.
نمونه: ۰٫۱۲۹ + ۱ = ۱٫۱۲۹ ppm؛ روزی حدود ۰٫۰۹۸ ثانیه.
وسط قطعی، خط Root dispersion بالا می‌رود؛ این عدد به‌اضافه نصف Root delay تخمین خود chrony از حداکثر خطای ساعت است.

در جدول، ۱ ppm کف chrony است و ۱۰ ppm ساعت کم‌کیفیت. ردیف‌های ۵۰ و ۱۰۰ ppm به ساعت جبران‌نشده می‌خورد، مثلاً بدون chronyd یا بعد از مهاجرت ماشین مجازی. ستون آخر روز تا رسیدن به ۳۰ ثانیه است، گام پیش‌فرض TOTP در RFC 6238.

رانش (ppm)ثانیه در روزثانیه در هفتهروز تا ۳۰ ثانیه خطا
۱۰٫۰۸۶۰٫۶۰حدود ۳۴۷
۵۰٫۴۳۲۳٫۰۲حدود ۶۹
۱۰۰٫۸۶۴۶٫۰۵حدود ۳۵
۵۰۴٫۳۲۳۰٫۲۴حدود ۷
۱۰۰۸٫۶۴۶۰٫۴۸حدود ۳٫۵

یک تایم سرور ایرانی که خودش از مرجع خارجی بریده شده هم تا مدتی پذیرفته می‌شود. کلاینت chrony منبعی با فاصله ریشه بیش از ۳ ثانیه (maxdistance پیش‌فرض) را رد می‌کند. با رشد کمینه ۱ ppm، این مرز حدود ۳۵ روز دورتر است.

گواهی TLS، کد TOTP و ترتیب لاگ‌ها

گواهی X.509 در RFC 5280 از notBefore تا notAfter معتبر است. ساعت عقب‌مانده گواهی تازه را نامعتبر می‌بیند. ساعت جلورفته گواهی نزدیک انقضا را زودتر رد می‌کند.

کد دومرحله‌ای حساس‌تر است. RFC 6238 برای تأخیر شبکه حداکثر یک گام ۳۰ ثانیه‌ای مجاز می‌داند. سروری که ساعتش چند ده ثانیه جابه‌جا شده، ممکن است کد درست را رد کند.

در لاگ، یک ثانیه اختلاف بین وب‌سرور و دیتابیس کافی است. پاسخ زودتر از درخواست ثبت می‌شود و ردگیری خطا به بیراهه می‌رود.

🔸 خواندن chronyc sources -v بعد از وصل شدن

در ستون وضعیت، * منبع اصلی است، x منبع خطاکار (falseticker) و ? منبعی که فعلاً قابل انتخاب نیست.
ستون Reach رجیستری ۸ بیتی است که به مبنای هشت چاپ می‌شود؛ 377 یعنی ۸ پرسش آخر همه پاسخ گرفته‌اند.

مقایسه chrony، ntpd و systemd-timesyncd

مقایسه chrony، ntpd و systemd-timesyncd

در جدول مقایسه پروژه chrony، ntpd 4.2.8p18 از ۰٫۱۲۸ ثانیه اختلاف می‌پرد. اصلاحش حداکثر ۵۰۰ ppm است. chrony 4.9 روی لینوکس تا ۱۰۰۰۰۰ ppm اصلاح می‌کند. جز با تنظیم شما هم نمی‌پرد. مستندات systemd می‌گوید systemd-timesyncd فقط SNTP دارد.

معیارchronyntpdsystemd-timesyncd
تشخیص منبع خطاکارداردداردندارد
اتصال متناوبپشتیبانی می‌کندپشتیبانی نمی‌کنددر مستندات نیامده

برای سروری با دو منبع NTP، timesyncd انتخاب ضعیفی است. پرسش‌های متداول chrony می‌گوید این کلاینت هم‌زمان از چند سرور نمی‌پرسد و سرور خطاکار را تشخیص نمی‌دهد.

تداخل systemd-timesyncd با chrony و نقش timedatectl

خروجی timedatectl دو خط مهم دارد: System clock synchronized برای همگام بودن ساعت و NTP service برای فعال بودن سرویس. وقتی chrony به تایم سرور ایرانی وصل شد، خط اول باید yes شود.

مستندات اوبونتو می‌گوید روی سرور ارتقایافته از 25.04 یا قدیمی‌تر، systemd-timesyncd ممکن است فعال بماند و chrony را غیرفعال نگه دارد. وضعیت را ببینید:

systemctl is-active chrony systemd-timesyncd

اگر timesyncd فعال بود، آن را خاموش و chrony را روشن کنید:

sudo systemctl disable --now systemd-timesyncd
sudo systemctl enable --now chrony

فرمان timedatectl set-ntp true اولین سرویس همگام‌سازی موجود را روشن می‌کند.

منطقه زمانی موضوع جداگانه‌ای است. راهنمای تنظیم TimeZone سرور با set-timezone منطقه را روی Asia/Tehran می‌گذارد و به ساعت UTC و همگام‌سازی دست نمی‌زند.

کد شش‌رقمی کاربر را سرور رد می‌کند، در حالی که گوشی او ساعت درستی دارد. اینترنت تازه برگشته و ساعت سرورتان چند ده ثانیه عقب است.

سرور NTP عمومی داخل ایران کدام است؟

ناحیه ir.pool.ntp.org، با چهار سرور IPv4 در ۱۶ آبان ۱۴۰۵. چون به DNS پروژه Pool وابسته است، برای قطعی NTP دیتاسنتر را با IP منبع اصلی کنید.

برای اتصال ناپایدار، chrony؛ جدول پروژه chrony پشتیبانی از اتصال متناوب را برای ntpd منفی ثبت کرده است.

سرویس هنوز منبع قابل قبول ندارد یا فعال نیست. در chronyc sources -v علامت ? یعنی منبع در دسترس نیست، همگام نیست یا هنوز اندازه‌گیری کافی ندارد. چند دقیقه بعد دوباره نگاه کنید.

پورت 123/udp. برای NTS، مستندات اوبونتو 4460/tcp را هم لازم می‌داند.

فاصله تا ساعت مرجع. رایانه‌ای که GPS یا ساعت اتمی مستقیم به آن وصل است stratum 1 است و کلاینتش stratum 2.

با sudo chronyc makestep، وقتی منبعی علامت * دارد. در زمان کم‌بار بزنید، چون برنامه‌ها پرش زمان را می‌بینند.

منطقه زمانی فقط نمایش ساعت محلی را تعیین می‌کند. سرور بدون همگام‌سازی، با منطقه درست هم رانش دارد.

جمع‌بندی؛ تایم سرور ایرانی، عدد Skew و یک سقف رانش عدد Skew را از chronyc tracking بردارید و ۱ ppm کف chrony را به آن اضافه کنید. حاصل ضرب این جمع در ۰٫۰۸۶۴، بودجه رانش روزانه در قطعی کامل است. برای ساعت کم‌کیفیت یا ماشین مجازی جابه‌جاشده حاشیه بگذارید. سرور NTP دیتاسنتر را با IP منبع اصلی کنید. ir.pool.ntp.org منبع دوم است، چون به DNS بیرونی وابسته است. روی اوبونتو این دو خط در یک فایل .sources کافی است. روی AlmaLinux و Rocky جایشان /etc/chrony.conf است. مطمئن شوید فقط یک سرویس ساعت فعال است. بعد از هر قطعی، ستون Reach را تا 377 دنبال کنید.

🚀 منبع ساعت قطع شد و کسی خبردار نشد

سرویس chrony در قطعی ساعت را با نرخ ذخیره‌شده جلو می‌برد، اما از دست رفتن منابعش را به کسی نمی‌گوید. پایشی که هر چند دقیقه منتظر گزارش این سرور است، اولین گزارش جاافتاده را می‌بیند.

سطر سرور خودتان را به جدول رانش اضافه کنید: Skew به‌اضافه ۱ ppm، به میلی‌ثانیه در روز.

وب داده
وب داده

جدید ترین مطالب آموزشی و کاربردی را در اینجا بخوانید !
ما با بهره‌گیری از دانش روز و تجربه متخصصان حوزه فناوری، مجموعه‌ای از آموزش‌های کاربردی و مقالات تخصصی را گردآوری کرده‌ایم که هر یک، پاسخی دقیق به پرسش‌های شماست. ؛ از مفاهیم پایه تا پیچیده‌ترین تکنیک‌های حرفه‌ای. اینجا، دانش با زبانی ساده اما عمیق در اختیار شما قرار می‌گیرد.

مقاله‌ها: 292
پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *