
به اشتراک بگذارید
موارد فنی | بلاگ وبداده
پارتیشن بندی هارد با Disk Management ویندوز [آموزش تصویری]
- ابزار رایگان و داخلی: Disk Management بخشی از خود ویندوز است و برای کارهای رایج تقسیم دیسک به نرمافزار جداگانه نیاز ندارید.
- سه عملیات اصلی: کوچککردن والیوم (Shrink)، ساخت والیوم جدید (New Simple Volume) و بزرگکردن (Extend) ستون فقرات کار هستند.
- پیشنیاز حیاتی: پیش از هر تغییری حتماً از دادههای مهم بکاپ بگیرید؛ عملیات Delete و Format برگشتناپذیرند.
- محدودیت واقعی: این ابزار پارتیشنها را جابجا یا ادغام نمیکند و گاهی بهخاطر فایلهای غیرقابلجابجایی نمیتواند تا حد دلخواه درایو را کوچک کند.
- MBR یا GPT: سبک پارتیشنبندی دیسک سقف تعداد پارتیشن و حداکثر ظرفیت قابلاستفاده را تعیین میکند.
در یک نگاه
پارتیشن بندی هارد چیست و چه فایدهای دارد؟
تشبیه ساده برای درک پارتیشن

پیشنیازهای ضروری قبل از شروع تقسیم هارد
۱) بکاپ کامل از دادهها
۲) دسترسی Administrator
۳) فضای آزاد کافی
۴) شناخت سبک دیسک (MBR/GPT)
۵) بستن برنامههای باز
۶) اتصال برق پایدار
هشدار مهم پیش از شروع
آموزش گامبهگام تقسیم هارد در Disk Management
مرحله ۱: باز کردن ابزار Disk Management
diskmgmt.msc را تایپ و Enter کنید. روش دیگر، راستکلیک روی دکمه Start و انتخاب گزینه Disk Management است. پنجرهای باز میشود که همه دیسکها و پارتیشنهای سیستم را نشان میدهد.
مرحله ۲: کوچککردن درایو موجود (Shrink Volume)
نکته درباره واحد مگابایت
مرحله ۳: ساخت پارتیشن جدید (New Simple Volume)

مرحله ۴: اختصاص حرف درایو و فرمت NTFS
چرا NTFS؟
روش جایگزین: تقسیم هارد با خط فرمان diskpart
# روش جایگزین: ساخت پارتیشن با ابزار خط فرمان diskpart
# (CMD یا PowerShell را با دسترسی Administrator باز کنید)
diskpart
list disk # نمایش لیست دیسکها
select disk 0 # انتخاب دیسک موردنظر (شماره را با دقت انتخاب کنید)
create partition primary size=51200 # ساخت پارتیشن اصلی به حجم 50 گیگابایت
format fs=ntfs quick label="DATA" # فرمت سریع با فایلسیستم NTFS
assign letter=E # اختصاص حرف درایو
exitPowerShellمقایسه دو سبک پارتیشنبندی: MBR در برابر GPT
| معیار | MBR (Master Boot Record) | GPT (GUID Partition Table) |
|---|---|---|
| حداکثر تعداد پارتیشن اصلی | 4 (یا 3 اصلی + 1 Extended با چند Logical) | تا 128 پارتیشن اصلی در ویندوز |
| حداکثر ظرفیت قابلاستفاده دیسک | حدود 2 ترابایت | بسیار بیشتر (در عمل بدون محدودیت رایج) |
| نوع بوت سازگار | BIOS قدیمی (Legacy) | UEFI |
| مناسب برای | دیسکهای کوچک و سیستمهای قدیمی | دیسکهای بزرگ و سیستمهای امروزی |
| پشتیبان جدول پارتیشن | ندارد | دارد (نسخه پشتیبان در انتهای دیسک) |
از منابع معتبر
محدودیتها و معایبی که باید صادقانه بدانید
- کوچککردن محدود بهخاطر فایلهای غیرقابلجابجایی: فایلهایی مثل page file، فایل hibernation و System Volume Information در انتهای والیوم ممکن است مانع شوند و نگذارند بیش از یک حد درایو را Shrink کنید.
- نبود جابجایی و ادغام پارتیشن: این ابزار نمیتواند پارتیشنها را جابجا کند یا دو فضای آزادِ ناپیوسته را با هم ادغام کند؛ برای این کارها به ابزار شخصثالث نیاز دارید.
- محدودیت Extend به فضای مجاور: فقط زمانی میتوان یک درایو را بزرگ کرد که دقیقاً سمت راست آن فضای Unallocated باشد؛ در غیر این صورت گزینه Extend غیرفعال است.
- ریسک از دست رفتن داده: عملیات Delete و Format برگشتناپذیرند و در صورت انتخاب اشتباه والیوم، دادهها بدون امکان بازگشت پاک میشوند.
- رابط ساده و کمامکانات: در مقایسه با ابزارهای حرفهای مدیریت پارتیشن، امکاناتی مثل تبدیل سبک دیسک بدون پاک شدن داده یا تغییر اندازه پیشرفته را ندارد.
عیبیابی مشکلات رایج هنگام پارتیشنبندی
- فضای قابل Shrink بسیار کم نشان داده میشود: معمولاً بهخاطر فایلهای غیرقابلجابجایی است. در Event Viewer دنبال Event ID 259 بگردید و فایل مزاحم را شناسایی کنید؛ دستورهای زیر کمک میکنند:
# وقتی Shrink بیش از حدی پیش نمیرود، فایل غیرقابلجابجایی را پیدا کنید
# ابتدا در Event Viewer دنبال Event ID 259 (منبع defrag) بگردید
# سپس با fsutil، فایلِ مربوط به کلاستر گزارششده را شناسایی کنید:
fsutil volume querycluster C: 0x12345
# غیرفعالسازی موقت فایلهای رایجِ غیرقابلجابجایی پیش از Shrink:
powercfg /hibernate off # خاموشکردن hibernation
# سپس Page File و System Protection را موقتاً غیرفعال کنیدPowerShell- گزینه Extend Volume خاکستری و غیرفعال است: یعنی بلافاصله سمت راست درایو موردنظر فضای Unallocated وجود ندارد؛ باید فضای آزاد دقیقاً مجاور همان والیوم باشد.
- پیام Cannot shrink beyond the point: همان محدودیت فایل غیرقابلجابجایی است؛ hibernation و page file و System Protection را موقتاً غیرفعال و دوباره تلاش کنید.
- درایو جدید در This PC دیده نمیشود: مطمئن شوید مرحله فرمت و اختصاص حرف درایو را کامل کردهاید؛ پارتیشن بدون فرمت در File Explorer نمایش داده نمیشود.
- خطای دسترسی هنگام تغییر اندازه: برنامههای باز روی همان درایو را ببندید و مطمئن شوید با حساب Administrator وارد شدهاید.
آمادهسازی و تقسیم دیسک سرور در وبداده
✅ دیتاسنترهای ایران، هلند و آلمان برای انتخاب نزدیکترین لوکیشن به کاربران شما.
✅ دسترسی کامل Administrator برای تقسیم، فرمت و مدیریت آزادانه پارتیشنها.
✅ پشتیبانی فنی ۲۴ ساعته برای کمک در آمادهسازی و رفع مشکلات دیسک سرور.
پرسشهای پرتکرار درباره تقسیم هارد
آیا پارتیشنبندی با Disk Management دادهها را پاک میکند؟
بستگی به عملیات دارد. کوچککردن یک درایو با Shrink Volume و ساخت پارتیشن جدید روی فضای آزاد، دادههای موجود را پاک نمیکند. اما عملیات Delete Volume و Format همه دادههای آن پارتیشن را برای همیشه حذف میکنند. به همین دلیل پیش از هر کاری گرفتن بکاپ توصیه میشود.
چرا نمیتوانم درایو C را بیشتر از یک حدی کوچک کنم؟
علت رایج، وجود «فایلهای غیرقابلجابجایی» در انتهای والیوم است؛ مثل page file، فایل hibernation و System Volume Information. ویندوز نمیتواند این فایلها را جابجا کند و در نتیجه نمیگذارد فراتر از محل آنها درایو را کوچک کنید. با غیرفعالکردن موقت hibernation و page file معمولاً فضای بیشتری آزاد میشود.
تفاوت New Simple Volume با Extend و Shrink چیست؟
Shrink Volume یک درایو موجود را کوچک میکند و فضای آزاد (Unallocated) تولید میکند. New Simple Volume روی این فضای آزاد یک پارتیشن جدید میسازد. Extend Volume هم یک درایو را با استفاده از فضای آزادِ مجاورِ سمت راستش بزرگ میکند. این سه عملیات اصلی مدیریت پارتیشن در Disk Management هستند.
کدام فایلسیستم را انتخاب کنم: NTFS یا exFAT؟
برای درایوهای داخلی ویندوز، NTFS انتخاب درست است چون از فایلهای بزرگ، مجوز دسترسی و رمزنگاری پشتیبانی میکند. exFAT بیشتر برای حافظههای جابجایی مثل فلش و هارد اکسترنال مناسب است که بین ویندوز و سیستمعاملهای دیگر جابجا میشوند.
MBR بهتر است یا GPT؟
برای دیسکهای بزرگتر از 2 ترابایت و سیستمهای امروزی مبتنی بر UEFI، سبک GPT بهتر است چون تا 128 پارتیشن اصلی و ظرفیت بسیار بالاتر را پشتیبانی میکند و نسخه پشتیبان از جدول پارتیشن دارد. MBR محدود به 4 پارتیشن اصلی و حدود 2 ترابایت است و بیشتر برای سازگاری با سیستمهای قدیمی کاربرد دارد.
چرا گزینه Extend Volume خاکستری و غیرفعال است؟
Extend فقط زمانی فعال میشود که دقیقاً سمت راست درایو موردنظر، فضای Unallocated وجود داشته باشد و آن والیوم با NTFS یا ReFS فرمت شده باشد. اگر فضای آزاد مجاور نباشد یا بین درایو و فضای آزاد پارتیشن دیگری قرار گرفته باشد، Disk Management اجازه Extend نمیدهد.
آیا میتوان بدون نرمافزار اضافه هارد را پارتیشنبندی کرد؟
بله. ابزار Disk Management بخشی از خود ویندوز است و برای کارهای رایج مثل ساخت، حذف، کوچک و بزرگکردن پارتیشن کاملاً کافی است و نیازی به نصب نرمافزار جانبی ندارد. فقط برای کارهای پیشرفته مثل جابجایی پارتیشن یا تبدیل سبک دیسک بدون پاک شدن داده، به ابزار شخصثالث نیاز پیدا میکنید.
چطور بفهمم دیسک من MBR است یا GPT؟
در پنجره Disk Management روی نام دیسک (مثلاً Disk 0) در سمت چپ راستکلیک کنید و گزینه Properties را بزنید؛ در زبانه Volumes، مقابل Partition style سبک دیسک نوشته شده است. روش دیگر استفاده از ابزار diskpart و دستور list disk است که دیسکهای GPT را با علامت ستاره مشخص میکند.
آیا پارتیشنبندی روی سرعت یا عملکرد دیسک تأثیر میگذارد؟
پارتیشنبندی بهخودیخود تأثیر محسوسی بر سرعت ندارد و بیشتر به نظم و مدیریت داده کمک میکند. روی SSDها هم تقسیم منطقی مشکلی ایجاد نمیکند. آنچه بر عملکرد اثر میگذارد نوع دیسک (SSD در برابر HDD) و میزان پر بودن آن است، نه صرفِ تعداد پارتیشنها.
جمعبندی و قدم بعدی شما
جمعبندی سریع
✅ ترتیب کار: Shrink → New Simple Volume → فرمت NTFS.
✅ برای بزرگکردن درایو، فضای آزاد باید مجاور سمت راست آن باشد.
✅ برای دیسک بزرگتر از 2 ترابایت سبک GPT را انتخاب کنید.



