فعال کردن CGI؛ راهنمای جامع اجرای اسکریپت‌های سمت سرور

حتماً برای شما هم پیش آمده که بخواهید یک اسکریپت خاص پایتون یا یک قطعه کد قدیمی پرل را روی هاست خود اجرا کنید، اما با دیواری به نام عدم پاسخگویی سرور مواجه شده‌اید. در دنیای وب، با وجود فریم‌ورک‌های سنگین، هنوز هم فعال سازی CGI به عنوان یکی از پایه‌ای‌ترین و پایدارترین روش‌ها برای تعامل مستقیم با سیستم‌عامل سرور شناخته می‌شود. تفاوت اصلی اجرای مستقیم فایل‌ها با استفاده از رابط‌های مدرن در نوع ایزوله‌سازی و دسترسی‌های سیستمی است که در جدول زیر به آن اشاره کرده‌ایم:

اگر به دنبال این هستید که بدانید پوشه cgi-bin چیست و چگونه اسکریپت‌های خود را بدون دردسر روی سرور میزبانی‌تان اجرا کنید، این مقاله دقیقاً برای شما نوشته شده است. پس تا انتها همراه ما باشید.

هاست پرسرعت وب‌داده

ارائه تخصصی انواع هاست، با نهایت سرعت و عملکرد در وب‌داده همراه با ارائه سرویس Anti-Abuse

برای مشاهده
انواع هاست‌های ارائه شده در وب‌داده
روی دکمه زیر کلیک کنید

خرید هاست ویندوز و لینوکس

CGI چیست و چرا فعال کردن آن نیاز است؟

CGI یا Common Gateway Interface استانداردی است که ارتباط بین وب سرورها و پایگاه‌های داده خارجی را تسهیل می کند.در واقع CGI مانند یک میان افزار عمل کرده و به سرورهای وب اجازه می دهد تا با برنامه هایی که داده ها را پردازش می کنند و پاسخ را ارسال می کنند تعامل داشته باشند. این استاندارد توسط کنسرسیوم جهانی وب (W3C) تعریف شده است و نحوه تعامل یک برنامه با پروتکل انتقال ابر متن یا HTTPS را مشخص می کند. اسکریپت های CGI در پوشه ای به نام cgi-bin در Public_html ذخیره می شوند.

برای اینکه با مفهوم CGI آشنا شوید از یک تشبیه ساده استفاده می کنیم، وب‌سرور (مثل آپاچی) را مانند یک گارسون در رستوران در نظر بگیرید که فقط می‌تواند غذاهای موجود در منو (فایل‌های HTML استاتیک) را برای شما بیاورد؛ اما اگر شما غذای خاصی بخواهید که در منو نیست، گارسون باید به آشپزخانه (برنامه خارجی) برود و دستور پخت شما را بدهد. CGI همان دریچه‌ای است که گارسون از طریق آن با آشپزخانه ارتباط برقرار می‌کند.

در واقع، این رابط به وب‌سرور اجازه می‌دهد تا یک برنامه (نوشته شده به زبان C++، Python، Perl یا حتی Bash) را اجرا کرده و خروجی آن را به مرورگر کاربر بفرستد. معماری آن به شکل زیر است:

   کاربر (User)
          ⬇️
    مرورگر (Browser)
          ⬇️
   وب‌سرور (Apache/Nginx)
          ⬇️
    CGI Wrapper (لایه امنیتی)
    ┌──────────────────┐
    │  اسکریپت خارجی    │
    │ (Python/Perl)    │
    └──────────────────┘
          ⬇️
      پاسخ نهایی (HTML)

سرنوشت کتابخانه cgi در پایتون مدرن

اگر از برنامه‌نویسان پایتون هستید، باید به یک نکته بسیار مهم توجه کنید: پایتون در گذشته دارای یک کتابخانه داخلی به نام cgi بود که رابط کاربری بسیار ساده‌ای را برای نوشتن اسکریپت‌های CGI فراهم می‌کرد. این کتابخانه به شما اجازه می‌داد به راحتی ورودی‌های فرم‌ها را پردازش کنید.

اما بر اساس آخرین استانداردها تا 2026، این کتابخانه به نفع جایگزین‌های مدرن‌تر، امن‌تر و غنی‌تر از ویژگی‌ها (مانند چارچوب‌های وب Django یا FastAPI) منسوخ (Deprecated) و در نسخه‌های جدید پایتون حذف شده است.

کاربردهای CGI

شاید بپرسید با وجود تکنولوژی‌های جدید، چرا هنوز به راه اندازی رابط CGI نیاز داریم؟ پاسخ در انعطاف‌پذیری و سادگی آن نهفته است.آمارها نشان می‌دهد که هنوز حدود 12% از سیستم‌های اتوماسیون اداری تحت وب برای اجرای دستورات سطح پایین سیستمی از این رابط استفاده می‌کنند.

برخی از مهم‌ترین کاربردهای CGI عبارتند از:

• پردازش فرم‌های آنلاین: دریافت داده‌ها و ذخیره مستقیم در فایل‌های متنی یا دیتابیس بدون درگیری با لایه‌های پیچیده.
• تعامل با سخت‌افزار: در پروژه‌های اینترنت اشیاء (IoT) که نیاز به اجرای کدهای C روی سرور دارند.
• اتوماسیون‌های قدیمی (Legacy Systems): بسیاری از شرکت‌های بزرگ همچنان از اسکریپت‌های پرل برای گزارش‌گیری‌های دوره‌ای استفاده می‌کنند.
• ایجاد ابزارهای شخصی‌سازی شده: برای مثال، اگر بخواهید یک ابزار چک کردن پینگ سرور روی وب‌سایت خود داشته باشید، اجرای فایل‌های اجرایی در سرور از طریق CGI ساده‌ترین راه است.

ویژگی‌های کلیدی و فنی CGI

رابط CGI فراتر از یک ابزار ساده، یک استاندارد کاملاً تعریف‌شده و مورد حمایت جهانی در تمامی وب‌سرورهاست. یکی از بزرگترین مزایای این تکنولوژی، استقلال آن از زبان‌های برنامه‌نویسی خاص است؛ به طوری که شما می‌توانید اسکریپت‌های خود را با زبان‌های قدرتمندی مثل Perl، C یا حتی Shell Script بنویسید و خروجی را مستقیماً در مرورگر مشاهده کنید.

به عنوان مثال، زبان Perl به دلیل قدرت بالا در پردازش متن، یکی از محبوب‌ترین انتخاب‌ها برای CGI است. کد زیر یک نمونه ساده از اجرای اسکریپت پرل در محیط هاست است:

#!/usr/bin/perl
# تعریف نوع محتوا برای وب‌سرور
print "Content-Type: text/html\n\n";
print "<html><body>";
print "<h1>سلام به دنیای CGI در وب‌داده!</h1>";
print "</body></html>";

#!/usr/bin/perl
# تعریف نوع محتوا برای وب‌سرور
print "Content-Type: text/html\n\n";
print "<html><body>";
print "<h1>سلام به دنیای CGI در وب‌داده!</h1>";
print "</body></html>";

🔸 تولید محتوای پویا: CGI به برنامه‌های کاربردی اجازه می‌دهد تا با کدهای HTML تعامل داشته باشند. این یعنی شما می‌توانید داده‌ها را از یک دیتابیس فراخوانی کرده و آن‌ها را در قالب یک صفحه وب پویا به کاربر نمایش دهید. به همین دلیل است که CGI همچنان سریع‌ترین و بهترین روش برای ساخت شمارنده‌های وب (Web Counters) و ابزارهای مانیتورینگ لحظه‌ای محسوب می‌شود.

🎯 بالاترین سطح سازگاری: یکی از دلایل پایداری این متد، سازگاری کامل استاندارد CGI با تمامی مرورگرهای امروزی است. برخلاف برخی فریم‌ورک‌های جدید که ممکن است در مرورگرهای قدیمی با مشکل مواجه شوند، خروجی CGI همیشه استاندارد و قابل فهم برای هر کلاینتی است.

پیش‌نیازهای اجرای اسکریپت در هاست

قبل از شروع به کار، باید مطمئن شوید که محیط شما آماده است.

• دسترسی به هاست لینوکس: وب‌سرور باید از ماژول mod_cgi یا mod_cgid پشتیبانی کند.
• پوشه مخصوص: به طور استاندارد، این فایل‌ها باید در پوشه cgi-bin قرار بگیرند.
• مجوزهای دسترسی (Permissions): فایل‌های شما حتماً باید دارای مجوز Execute باشند (معمولاً کد 755).
• خط اول اسکریپت (Shebang): اسکریپت شما باید بداند با چه مفسری اجرا شود (مثلاً #!/usr/bin/python3).

آموزش نحوه فعال کردن CGI در سی‌پنل

در این بخش به صورت کامل، نحوه فعال سازی CGI در سی پنل را بررسی کنیم. فرض می‌کنیم شما یک اسکریپت ساده پایتون دارید.

1- مکان‌یابی و استفاده از پوشه cgi-bin

وارد File Manager هاست خود شوید. در داخل public_html همیشه یک پوشه به نام cgi-bin وجود دارد. این پوشه به صورت پیش‌فرض در تنظیمات آپاچی به عنوان محلی برای فایل‌های اجرایی تعریف شده است.

2- تنظیمات فایل htaccess برای CGI

اگر می‌خواهید اسکریپت‌های خود را در پوشه‌ای غیر از cgi-bin اجرا کنید، باید به آپاچی بگویید که اجازه اجرای اسکریپت را در آن مسیر دارد. برای این کار، کد زیر را در فایل .htaccess خود قرار دهید:

# فعال سازی قابلیت اجرای CGI در این پوشه
Options +ExecCGI
# تعریف پسوندهایی که به عنوان CGI شناخته می‌شوند
AddHandler cgi-script .cgi .pl .py

# فعال سازی قابلیت اجرای CGI در این پوشه
Options +ExecCGI
# تعریف پسوندهایی که به عنوان CGI شناخته می‌شوند
AddHandler cgi-script .cgi .pl .py

3- اجرای اسکریپت پایتون در هاست

یک فایل به نام test.py در پوشه cgi-bin ایجاد کنید و کد زیر را در آن قرار دهید:

#!/usr/bin/python3
print("Content-type: text/html\n\n")
print("<html><body>")
print("<h1>سلام! این اسکریپت از طریق CGI در وب‌داده اجرا شده است.</h1>")
print("</body></html>")

#!/usr/bin/python3
print("Content-type: text/html\n\n")
print("<html><body>")
print("<h1>سلام! این اسکریپت از طریق CGI در وب‌داده اجرا شده است.</h1>")
print("</body></html>")

امنیت و رفع خطاهای رایج CGI

دقت داشته باشید که هیچ‌گاه مجوز دسترسی یک فایل CGI را روی 777 قرار ندهید! این کار مانند این است که کلید تمام اتاق‌های خانه خود را روی درب ورودی آویزان کنید.

رفع خطای 500 در اجرای اسکریپت CGI

اگر بعد از انجام مراحل بالا، باز هم با Internal Server Error مواجه شدید، چک‌لیست زیر را بررسی کنید:

1. فرمت انتهای خطوط (Line Endings): اگر فایل را در ویندوز نوشته و آپلود کرده‌اید، انتهای خطوط آن CRLF است. باید آن را به LF (فرمت لینوکس) تبدیل کنید.
2. مسیر مفسر (Shebang): مطمئن شوید مسیر #!/usr/bin/python3 در هاست شما درست است.
3. سطح دسترسی: دوباره چک کنید که فایل روی 755 باشد.
4. خطاهای سینتکسی: اسکریپت را در محیط لوکال تست کنید تا مطمئن شوید ایراد کدنویسی ندارد.

جمع‌بندی؛ استفاده از cgi-bin در هاست لینوکس

در این مقاله آموختیم که فعال سازی CGI فراتر از یک تنظیم ساده، دریچه‌ای به سوی اجرای اسکریپت‌های پویا و تعامل عمیق‌تر با سرور است. ما با بررسی پیکربندی Common Gateway Interface و رفع چالش‌هایی مثل خطای 500، مسیر را برای برنامه‌نویسان و وب‌مسترها هموار کردیم.

به یاد داشته باشید که امنیت در این مسیر حرف اول را می‌زند؛ پس همیشه از مجوزهای دسترسی صحیح استفاده کنید. امیدوارم این مقاله از بلاگ وب‌داده برای شما مفید بوده باشد.

سوالات متداول درباره نحوه فعال سازی CGI در سی پنل